HİZMET TESPİTİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE

Zonguldak'ýn Devrek ilçesinde bulunan tekstil fabrikalarý iþçi bulamamaktan yakýnýyor. Ýlçenin Eðerci beldesinde tekstil alanýnda 12 yýldýr hizmet veren Emirhan Tekstil, yeni iþ talepleri karþýsýnda iþçi kapasitesini 2 katýna çýkartma kararý aldý. Ancak çalýþtýracak kalifiye eleman bulamýyor.

 HİZMET TESPİTİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE

         Hizmet tespit davası; sigortalı sayılan bir işte çalışmasına rağmen, işçinin Sosyal Güvenlik Kurumun’a bildirilmediği veya eksik bildirildiği, işverence işe giriş bildiriminde bulunulmasına rağmen hiç prim ödemesi yapılmadığı hallerde açılan davadır.

 

Öncelikle işveren, işçinin işe başladığını 1 ay içerisinde kuruma bildirmekle yükümlüdür. İşçi, işe başladığını kuruma bildirmese bile bu durum işçi adına aleyhe delil teşkil etmez.

 

            HİZMET TESPİTİ DAVASININ ŞARTLARI

Hizmet akdinin bulunması, sigortalı kişilerden olabilmek, çalışılan işyerinin 506 sayılı kanun(Sosyal Sigortalar Kanunu) veya 5510 sayılı kanun(Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu) kapsamında olması, uzun vadeli sigorta türleri için davanın açılmış olması, işverenin işçinin işe başladığına dair belgeleri kuruma vermemiş olması, sigortasız hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde dava açması ve tespiti istenen sürenin başka işyerinde geçen çalışma süresi ile çakışmaması gerekir.

 

PEKİ SİGORTALI SAYILABİLECEK KİŞİLER KİMLERDİR?

506 Sayılı Kanunun 2. Maddesine göre ve 5510 Sayılı Kanunun 4. maddesine göre:

1- Hizmet akdi ile işveren tarafından çalıştırılanlar,

2- İşveren tarafından çalıştırılan sanatçılar, yazarlar ve düşünürler,

3- 657 sk m. 4/c bendi kapsamında çalıştırılan 4/c’li denilen geçici personel,

4- Köy bekçileri,

5- Kamu idarelerince ders ücreti karşılığı görev verilenler,

6- Milli eğitim bakanlığı tarafından düzenlenen kurslarda, “usta” öğretici çalıştırılanlar,

7- Genel ev kadınları,

8- Yabancı uyruklu kişilerden, hizmet akdi ile çalışanlar sigortalı sayılırlar.

 

HİZMET TESPİTİ DAVASININ TARAFLARI

Hizmet tespiti davasının davacılarını; çalışan sigortalı, işveren, sigortalının ölümü halinde hak sahipleri oluşturur. Vasi ise sulh hukuk mahkemesinden izin alarak, hizmet tespiti davası açabilir. Hizmet tespiti davasının davalıları ise; işveren, Sosyal sigortalar kurumu, işveren ölmüş ise mirasçıları, adi şirketin ortakları, iflas işlemleri devam eden şirkette iflas idaresidir.

 

Görevli mahkeme iş mahkemeleridir. Eğer o yerde iş mahkemesi yok ise asliye hukuk mahkemeleri görevlidir. Yetkili mahkemeler ise:

1- Davanın açıldığı tarihte, davalının ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesi,

2- İşçinin işini yaptığı yer mahkemesi,

3- Davalılardan herhangi birinin ikametgâhının bulunduğu yer mahkemesi. (Yargıtay 10. HD. 2002/5244 E., 2002/5810 K. nolu ilamında: “…ssk genel müdürlüğünün bulunduğu Ankara’da veya işlemlerin yapıldığı şubenin bulunduğu yerde HUMK 9 ve 17. maddeleri gereğince dava açılabilir” denilmiştir..)

 

PEKİ HİZMET TESPİTİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE NEDİR? Hizmet tespiti davalarında hak düşürücü süre 5 yıldır. Mahkeme hak düşürücü sürenin geçip geçmediğini taraflar ileri sürmese bile resen dikkate alabilir. Bu 5 yıllık süre, işçinin hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlar. Eğer işçi, farklı işverenlere ait işyerlerinde çalışıyor ise hak düşürücü süre, her işyerindeki ayrılış tarihinden itibaren başlamış olur.  Ancak bazı hallerde hak düşürücü süre söz konusu olmaz. Bu haller şu Yargıtay kararı ile hükme bağlanmıştır:

“…Davacı, davalı işveren nezdinde çalıştığının tespiti ile işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir. İşverenin, sigortalılara ilişkin hangi belgeleri Kuruma vermesi gerektiği Kanunun 79/1. maddesinde açıkça ifade edildiği üzere yönetmeliğe bırakılmıştır. Atıf yapılan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nde, işverence Kuruma verilecek belgeler; işe giriş bildirgesi, aylık sigorta primleri bildirgesi, dönem bordrosu vs. şeklinde sıralanmıştır. Bu belgelerden birisinin dahi Kuruma verilmiş olması veya Kurumca, fiilen ya da kayden sigortalı çalışma olgusunun tespiti halinde hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir…” (Yargıtay 21. HD. 2008/9842 E., 2009/7830 K.)

 

Görülmektedir ki; işveren tarafından işe giriş belgesi, sigorta primi bildirgesi, dönem bordrosu gibi belgelerden biri kuruma verilmiş ise, hak düşürücü süre işlemez. Eğer eksi hizmetinizin eklenmesi ile emeklilik şartlarını tamamlamış oluyor iseniz, emeklilik başvurusu için Sosyal Güvenlik Kurumun’na başvurmanız, talebinizin reddi üzerine de, iş mahkemelerinde hizmet tespiti davası açmanız gerekmektedir.

 

                                                                                 ENER AVUKATLIK BÜROSU

HİZMET TESPİTİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VE BAŞLANGICI

Zonguldak'ýn Devrek ilçesinde bulunan tekstil fabrikalarý iþçi bulamamaktan yakýnýyor. Ýlçenin Eðerci beldesinde tekstil alanýnda 12 yýldýr hizmet veren Emirhan Tekstil, yeni iþ talepleri karþýsýnda iþçi kapasitesini 2 katýna çýkartma kararý aldý. Ancak çalýþtýracak kalifiye eleman bulamýyor.

HİZMET TESPİTİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VE BAŞLANGICI

Bir iş akdine bağlı çalışmasına rağmen, işçinin SGK’ya bildirilmemesi, geç bildirilmesi veya prime esas kazançlarının yanlış bildirilmesi hususları hizmet tespiti davasına konu olmaktadır. Sigorta primi ödeme yükümlülüğünden kaçınmak adına da çoğu zaman işverenler sigortasız işçi çalıştırarak hem işçilerin sosyal güvenlik haklarına zarar vermekte hem de tespiti ile kendileri büyük bir ceza ve tazminatla karşı karşıya kalmaktadırlar.

 

DAVA AÇMA SÜRESİ 5 YIL

Hizmet tespiti davaları için kanunda 5 yıllık hak düşürücü süre öngörülmüştür. Hak düşürücü süreyi zamanaşımı süresinden ayıran en önemli husus hakim tarafından resen nazara alınmasıdır. Çünkü hak düşürücü süre kamu düzenine ilişkindir.

 

NASIL HESAPLANIR?

Hizmet tespiti davaları için kanunda öngörülen dava açma süresi 5 yıldır. Bu 5 yıl, işçinin hizmetinin geçtiği yılın sonundan başlamak üzere hesap edilir. Bir örnekle açıklayacak olursak; 01.06.2010 tarihinde işten ayrılan işçinin, en geç 31.12.2015 tarihine dek hizmet tespiti davasını açması gerekecektir. Kanundaki düzenleme gereği, hizmetin sona erdiği yıl olan 2010 yılının sonundan başlayan 5 yıl 31.12.2015 tarihinde son bulmaktadır.

18.11.2016 tarihli resmi gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi kararında; işten çıkış tarihi hususunda tereddüt bulunan işçinin açtığı hizmet tespiti davasının süre yönünden reddedilmesinin, MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKININ İHLAL EDİLMESİ olarak değerlendirilerek başvuru kabul edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi kararında; işten çıkış tarihi olarak gerekçeli kararın bazı yerlerinde 31.12.2006 yazmasına karşın kararın bazı yerlerinde 01.01.2007 yazıldığı, bu çelişkinin davacı işçi aleyhine yorumlanmaması gerektiği, işten çıkış tarihinin 01.01.2007 olarak kabul edilmesi halinde, 27.12.2012 tarihinde açılan davanın 5 yıllık hak düşürücü sürenin bitimi olan 31.12.2012 tarihinden önce açıldığının kabulü gerekeceği ifade edilmiştir. Kararın tam metni için; http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2016/11/20161118-9.pdf

Hizmet tespiti davaları, kendine özgü kuralları olan ve birden fazla kanuna ilişkin davalardır. Siz de sigortasız çalışmış iseniz veya sgk primlerinin gerçek maaşınız üzerinden ödenmediyse, hizmet tespiti davası açabilirsiniz. Ancak bu konuda uzman hukukçulardan destek almayı unutmayın.

 ENER AVUKATLIK BÜROSU

İletişim

Hukuki konularda aklınıza takılan sorular mı var? Bize yazın cevaplayalım.